Những mùa hoa cải

Ảnh sưu tầm trên Internet

NHỮNG MÙA HOA CẢI

Tản văn Mai Thìn          

        Khi những cơn gió bấc bắt đầu tràn về với cái nắng ong vàng se se rét của mùa xuân cũng là lúc mẹ tôi bày nong nia phơi cải. Từng bẹ cải thon nõn như những bàn tay thiếu nữ mười sáu đôi mươi ủ đều trên nong tre nghe hăng hăng cái mùi thơm của đồng của bãi.

          Cải cha tôi trồng kín cả một triền sông Quai Vạc, đoạn gần cầu Bến Gỗ. Thật kỳ lạ là cái sắc hoa! Li ti vàng những chiều nồm ngan ngát, long lanh sáng những buổi sương mai… Mỗi cánh hoa như được dát bằng bạc, bằng ngọc, bằng thuỷ tinh trong suốt; vì thế trong những đêm trăng sáng, ngoài tiếng rét lùa ta còn như cảm nhận được tiếng rung reng của hoa cải như những tiếng chuông của mùa xuân đang đến.

          Từng cánh hoa li ti mơn mởn, từng bẹ lá xanh non vân vi sắc trắng, nhấm vào môi nghe mằn mặn giọt mồ hôi trên sợi tóc mai của người thôn nữ những chiều tát nước, những tối gánh rơm.

          Ở quê tôi, cải mọc dọc triền sông ăn gạnh nước đồng, nước bãi; còn cải được trồng thành rò thành luống ở sân vườn thì được tưới tắm kỹ hơn. Cải vườn lá to, thân cao, hoa khoẻ thường được dành để lấy hạt cho mùa sau. Những buổi chiều sắp đến chợ phiên, mẹ tôi thường tướt ở mỗi cây cải vườn những bẹ cải to gần phía gốc rồi ngâm, rửa, xếp thành thếp như thếp trầu để sáng hôm sau mang ra chợ bán. Dây buộc thếp cải là những cọng rơm vàng được ngâm nước cho dẻo mềm, vừa không làm  trầy xước lá cải, vừa khỏi bị tuột, đứt lúc chuyên chở.

          Cải từ quê tôi đến với những nhà hàng sang trọng Á Âu, hay những quán bình dân với món lẩu dê, lẩu pín… Những bữa tiệc linh đình hay những bữa cơm thân mật của mọi gia đình hầu như không thể thiếu món cải xanh.

          Rau cải xanh với lá non vừa tầm ăn dặm với lẩu nóng vừa thơm  vừa dai, tạo cảm giác ngon miệng cho những món thịt, cá khác. Rau cải bẹ cuốn với chả ram chấm nước tương nhai ròn ròn hăng hắc; hoặc ăn với tôm sống quệt món mù tạc cay xé miệng mồm, dàn dụa mắt mũi… Và có lẽ ngon nhất là món cải non chấm nước thịt ăn với cơm lúa mới nghe dẻo thơm hương đồng bãi quê nhà…

          Chỉ khi bạn là người dân sở tại, hoặc dùng một bữa cơm ngay tại quê tôi thì mới thưởng thức hết được hương vị tuyệt vời mà món rau cải non mang lại. Thuở nhỏ, trước mỗi bữa cơm chiều, mẹ tôi thường ra rò cải mới gieo độ năm ba hôm, tỉa bớt những cây cải vừa nhú mềm hai lá nõn, rửa sạch cả gốc và ngọn. Rau cải non chấm với nước mắm ớt tỏi dằm cá rô nướng, hoặc nước thịt kho riêu vừa thơm ngon vừa béo ngậy, ăn bốn năm chén cơm  vẫn chưa muốn đứng dậy.

          Ngày nay, ở các thành phố lớn, cải non cũng được bày bán nơi các quày rau sạch, nhưng hương vị chắc chắn sẽ không ngon bằng những cây cải vừa được nhổ khỏi rò còn tươi màu nắng.

          Ngoài các món cải nói trên, quê tôi còn có món cải muối. Khi lúa chim lấp ló đầu bờ, cái nắng xuân đã bắt đầu gay gắt thì mùa cải cũng sắp tàn:

Cánh đồng làng ta sắp qua mùa cải

                    Mẹ để dành mấy thạp muối chua

                    Bông cải vàng li ti đơm hạt

                    Đợi em về ủ giống mùa sau… “

                              (Mùa chim làm tổ – Mai Thìn)         

          Từ những lá non còn lưa thưa trên ngọn hoặc những ngồng cải già chưa kịp hái trổ đầy hoa… tất cả được thu dọn để chuẩn bị đất cho một mùa vụ khác. Những ngồng cải đầy hoa trái thì được hái, phơi khô lấy hạt để dành giống cho mùa sau; những lá cải non thì được rửa sạch, hong đều trên nong tre cho vừa đủ héo rồi trộn với muối cho vào thạp làm món dưa cải. Khi ăn, người ta vớt cải chua rửa sạch rồi vắt ráo nước kho với thịt heo hoặc kho nước với cá đồng, cá biển. Món cải chua tạo cảm giác ngon miệng, lại lành tính và dễ tiêu.

          Năm nào mẹ tôi cũng làm món dưa cải, và hầu như mùa nào nhà tôi cũng đều có món rau cải. Cùng với đồng bãi quê hương, những mùa hoa cải cứ vương vấn mãi với cuộc đời tôi, vương vấn mãi với thơ tôi.                                       

                                        Bông cải ơi

dọc triền sông cha trồng nhiều bông cải li ti vàng những chiều nồm ngan ngát long lanh bạc những tối sáng trăng


bông cải ơi. ta quên nói với bông cải rằng em nhỏ bé em đẹp xinh. em thơm ngát đất đai quê hương mình màu mỡ hết đời ta cũng không quên được nụ cười em nhỏ bé xinh xinh.


li ti vàng những triền sông cha trồng nhiều bông cải ta cài một bông trên áo cưới ngày nghinh dâu mái đầu xanh cài thêm bông nữa thẹn thùng em bỏ chạy ứ chơi trò chú rể cô dâu


bông cải ơi. ta chưa kịp nói với bông cải rằng em nhỏ bé em đẹp xinh. quê mình chân trần gánh nước tắm sông phù sa thì đen mà trăng thì trắng mãi mãi rằm bông cải quê hương


mãi mãi rằm bông cải cha trồng đầu sông cuối bãi ngân ngân hoài tiếng vọng đất đai


bông cải ơi. bông cải ơi... em nhỏ bé em đẹp xinh... đất đai quê hương mình bỗng dưng xa lạ phù sa không còn đen và trăng không còn trắng lưu lạc nơi nào ơi bông cải ơi...

 

Nguồn: Tập tản văn bút ký Lá rụng buồn tênh của Mai Thìn, NXB HNV 2015