CÓ MỘT MIỀN HOÀI NIỆM TRONG LÁ RỤNG BUỒN TÊNH (bài in Báo Văn nghệ số 50(16.12.2017)

CÓ MỘT MIỀN HOÀI NIỆM TRONG LÁ RỤNG BUỒN TÊNH

(Đọc “Lá rụng buồn tênh”, tập tản văn- bút ký của Mai Thìn, Nxb Hội nhà văn)

Lê Hoài Lương

Thế giới ấy từng có thật. Giờ chỉ là những dấu tích như tháp Mẫm, Đền văn Bình Định, thành Hoàng Đế, nhà lá mái, hay như cái cối xay lúa, cái phản gỗ làm từ cây xoài nơi Văn Miếu… Có những phần của miền xưa giờ vẫn còn nhưng đã khác xa về không gian tồn tại, về hồn cốt như mùa hát bội, bài chòi ngày xuân, những cánh diều trên đồng quê… Có thứ đã mất đi vĩnh viễn như hò giã gạo, như những dấu xưa trên một đời phản gỗ…

Tất cả đều gắn với tác giả, hồi ức hay hoài niệm. Đó là: Bãi soi ngày cũ, Quả thị quê nhà, Đời phản, Nhớ nón Gò Găng, Thèm một tán đường, Mẹ tôi ăn trầu, Quê tôi mùa hát bội, Đi tìm hình bóng Tháp Mẫm, Nhớ nghề đan đát ở quê… Tất cả đều hiện lên chân thật, dung dị những chi tiết, hình nét, có khi tỉ mỉ như sợ những nhẹ nhàng mà da diết hoài cảm không có chỗ bấu víu, khi ngân rung tinh tế cảm xúc đầy chất thơ, miên man, day dứt.

Nhưng nuối tiếc và thoảng buồn trước những biến thiên dâu bể, những tàn phai tất yếu trong nối tiếp cuộc sống không ngừng nghỉ với quy luật khắc nghiệt, cũng chỉ là nuối tiếc và thoảng buồn nhẹ nhàng của sự phôi pha vốn là một ẩn khuất làm nên vẻ đẹp tâm hồn. Đi tìm vẻ đẹp cuộc sống vùng “thời gian đã mất”, Mai Thìn thấu cảm vẻ đẹp hồn người và của chính tâm hồn mình!

Cùng đọc vài hồi ức và hoài cảm ấy: “Cải cha tôi trồng kín cả một triền sông Quai Vạc, đoạn gần cầu Bến Gỗ. Thật kỳ lạ là cái sắc hoa! Li ti vàng những chiều vàng ngan ngát, long lanh sáng những buổi sương mai… Mỗi cánh hoa như được dát bằng bạc, bằng ngọc, bằng thủy tinh trong suốt; vì thế trong những đêm trăng sáng, ngoài tiếng rét lùa ta còn như cảm nhận được tiếng rung reng của hoa cải như những tiếng chuông của mùa xuân đang đến.” (Những mùa hoa cải). Hoặc đây là bụi trúc trong vườn nhà thành phố: “Những đêm khuya trăng sáng, lá trúc rì rào vờn giỡn cung mây; nhìn lên, thấy cả một khoảng trời quê thanh vắng. Những trưa hè đầy gió, bụi trúc rì rào, nghe như có tiếng cu cườm về vỗ cánh, hay tiếng đồng dộc đâu đây, đong đầy một nỗi nhớ quê. Mỗi lúc như vậy, cửa sổ phòng tôi thường thẫn thờ nhìn ra bụi trúc; một chiếc lá rụng, chạm nhẹ xuống mặt hồ cũng đủ chỗ cho mười mấy năm tuổi nhỏ chăn bò, tát nước gàu sòng dài tay rồi ngủ ngày dưới những hàng tre xanh ngắt.” (Lá rụng buồn tênh).

Trước Mai Thìn một chút, Bình Định có Huỳnh Kim Bửu cũng miệt mài “kể” chuyện làng trong 2 tập “Nơi con sông Côn chảy qua” và “Trong như tiếng hạc bay qua”. Huỳnh Kim Bửu chơn chất trong miên man nhớ và ghi chép lại phong hóa một vùng đất quê An Nhơn ông, cũng là nét chính của tập tục, phong hóa Bình Định. Nhớ gì ùa vào trang văn nấy, rất riêng cách thể hiện và đầy thuyết phục, rất đáng tin, rằng ông không làm văn, ông “hơamon” làng như những trường ca miền núi.

Mai Thìn khác. Tản văn Mai Thìn là hành trình khám phá những rung cảm của cá nhân về các vẻ đẹp quê hương. Mai Thìn không dụng công ghi chép những nét quê, nếp nhà tàn phai hay mai một như ý thức lưu giữ. Đơn giản, ông tìm cách giải mã chính mình trong giao hòa cội sinh và nhận thức. Tản văn Mai Thìn là hai đầu võng của tiếng ru thời gian, ở đó vọng lên một nỗi buồn đẹp của sự tiếc nhớ. Như tiếc nhớ phần đời đã đi qua. Quê và ký ức, và những giá trị văn hóa làng đã hòa vào người hay chính tác giả đã là một phần của vời vợi ấy, vừa cụ thể vừa không dễ nắm bắt.

Tản văn của Mai Thìn là tản văn của một nhà thơ, vừa là nhà nghiên cứu văn hoá dân gian, cho nên tập sách là cuộc điền dã vào miền xưa quanh thành Hoàng Đế quê ông. Cái miền căn bản làm nên chất thơ Mai Thìn, giờ nhẹ nhàng chút u hoài, tiếc nuối về một vẻ đẹp làm nên hồn cốt làng đã nhẹ nhàng ngui ngút dần xa, trôi xa.

Mai Thìn không viết về làng. Ông viết về thời gian. Cái thời gian cụ thể như quả thị, như bữa ăn trên đồng, như cái nón gò găng, như mùa hoa cải, như đêm quê hát bội… Lắng nghe tiếng thời gian cội sinh là một nhận thức. Nhận thức của tâm hồn. Nên nó đẹp và lan tỏa theo sự hòa điệu riêng không ồn ào, không quay quắc cảm xúc. Gần như hơi thở nhẹ và cũng ngui ngút xa.

Phải rồi, đó là cái đẹp của khoảnh khắc “lá rụng buồn tênh”…

L.H.L

 

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'937','9sgkcril49hgujff7r9e8kgpu5','0','Guest','0','54.81.196.35','2018-08-21 17:24:18','/a311662/co-mot-mien-hoai-niem-trong-la-rung-buon-tenh-bai-in-bao-van-nghe-so-5016-12-2017.html')